Bạn đang muốn sang nước Nhật làm việc nhưng lo lắng về việc học tiếng Nhật theo các yêu cầu dành cho Lao động xuất khẩu? Trong bài viết dưới đây, Vilaco sẽ chia sẻ những thông tin thiết thực nhất để xây dựng lộ trình học hiệu quả để không chỉ đạt được chứng chỉ mà còn là khả năng thực hành giao tiếp và trao đổi công việc thực tế hàng ngày (bao gồm cả bốn kỹ năng nghe – nói – đọc – viết ở các cấp độ) khi bạn làm việc tại đất nước mặt trời mọc.
Tiếng Nhật có 5 loại chữ viết cơ bản. Hiragana (chữ mềm) và Katakana (chữ cứng), Kanji (chữ Hán), Romaji (chữ Latinh) và hệ Chữ số Ả Rập.
Đối với hai bảng chữ cái Hiragana và Katakana, mỗi loại đều có 46 chữ cái cơ bản. Trong đó, Hiragana có thêm 4 chữ cái viết nhỏ, Katakana có thêm 9 chữ cái viết nhỏ. Cả hai bảng chữ này đều sử dụng các dấu phụ để thể hiện cách phát âm khác nhau.
Kanji (chữ Hán) tuy có nhiều chữ phức tạp, nhưng mỗi chữ đều mang những ý nghĩa riêng biệt. Việc nắm vững Kanji sẽ giúp bạn hiểu chính xác ý nghĩa của từ ngữ trong tiếng Nhật.
Romaji (chữ Latinh) là dạng chữ phiên âm ra chữ Latin thường được sử dụng khi viết tiếng Nhật với bàn phím (trên máy tính hay điện thoại) để viết email nhắn tin hay đăng bài trên mạng xã hội (SNS). Chữ số Ả Rập được dùng trong tính toán và biểu thị số lượng, tương tự cách sử dụng chữ số trong tiếng Việt.
Khi sống và làm việc tại Nhật, người lao động cần nắm vững ba yếu tố quan trọng sau:

Thứ nhất, bạn cần làm chủ hai bảng chữ cái Hiragana và Katakana (Kana), đây là nền tảng quan trọng để bắt đầu hành trình học tiếng Nhật. Song song với đó, việc nắm được một số Kanji cơ bản – đặc biệt là những chữ Hán thường xuất hiện trong các biển chỉ dẫn, tên trạm, địa điểm công cộng cũng rất cần thiết. Ví dụ, các Kanji chỉ “入口” (lối vào), “出口” (lối ra), “駅” (nhà ga), “病院” (bệnh viện) là những từ vựng bạn sẽ gặp hằng ngày. Việc nắm vững cách đọc và cách viết những Kanji thiết yếu này không chỉ giúp bạn dễ dàng định hướng, di chuyển mà còn tạo sự tự tin khi sinh hoạt hàng ngày tại Nhật.
Thứ hai, Nhật Bản đề cao hệ thống Kính ngữ (Keigo) – hệ thống cách nói lịch sự. Việc học kỹ các mẫu câu và cách sử dụng Keigo cơ bản là yếu tố bắt buộc trong môi trường làm việc, giúp bạn có bước đầu làm quen với công việc và quản lý người Nhật được thuận lợi.
Thứ ba, cần nắm phương ngữ (Hogen), tức là những cách nói đặc trưng theo vùng miền mà mình định sang làm việc. Nhiều trường hợp, các bạn dù đạt chứng chỉ tiếng Nhật cơ bản trước khi qua Nhật nhưng trong môi trường thực tế lại không thể hiểu được quản lý và đồng nghiệp người Nhật nói gì do không nắm được phương ngữ. Để khắc phục điều này, trong quá trình đào tạo người lao động sẽ được học phương ngữ địa phương, đồng thời nên chủ động liên hệ với các senpai (tiền bối) đã được công ty phái cử đưa sang khu vực bạn sẽ tới để tham khảo thêm.
Tuy nhiên, chỉ cần bạn nắm chắc được kỹ năng tiếng Nhật cơ bản và đạt đủ điều kiện xuất cảnh, những vấn đề này có thể được giải quyết phần nào trong khoảng 1-2 tháng đầu tiên sau khi đặt chân tới Nhật. Trong tháng đầu tiên bạn sang Nhật, Nghiệp đoàn phụ trách sẽ chịu trách nhiệm đào tạo bạn cách thức giao tiếp, nền tảng văn hoá cũng như các kỹ năng mềm để thích nghi với công việc.
Theo quy định của Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, công ty phái cử có trách nhiệm tổ chức đào tạo ngôn ngữ và nghề nghiệp để người lao động đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng và đủ điều kiện xuất cảnh. Vì vậy, sau khi thi đỗ đơn hàng, bạn sẽ được học tiếng Nhật tập trung tại trung tâm đào tạo của công ty phái cử.
Tùy theo năng lực đáp ứng và kinh nghiệm của từng đơn vị, sẽ triển khai giáo trình phù hợp, nhằm trang bị đầy đủ nhất năng lực tiếng Nhật trước khi bay. Thông thường, một khóa học tiếng Nhật cho người đi xuất khẩu lao động sẽ kéo dài khoảng 6-10 tháng. (Cô Thơm cung cấp văn bản về thời gian đào tạo 2023)
Lộ trình học tại một công ty phái cử uy tín và bài bản thường được thiết kế theo từng giai đoạn. Bạn có thể tham khảo lộ trình từ 9-12 tháng của Vilaco như sau:
Tại trung tâm đào tạo của công ty phái cử sẽ có thầy cô giảng dạy giúp các bạn học nhanh, học chắc cũng như thường xuyên có người nhắc nhở đốc thúc các bạn học. Các thầy cô giáo cũng hiểu rằng, mỗi bạn sẽ có tốc độ tiếp thu khác nhau, vì vậy đừng ngại nói với giáo viên để được điều chỉnh lộ trình học cho phù hợp với khả năng của mình. Ngoài ra, trong quá trình học trước khi xuất cảnh, công ty nhận bạn làm việc tại Nhật Bản hoặc Nghiệp đoàn cũng sẽ thường xuyên cử người trực tiếp sang hỗ trợ quá trình học.
Một ngày học tại trung tâm thường được phân bổ như sau:
Với các học viên còn khúc mắc hoặc khó theo kịp tiến độ trên lớp, giáo viên của Vilaco sẽ dành 30 phút sau giờ để hỗ trợ các bạn thực hiện các bài tập và luyện tập các kỹ năng còn yếu.
Bên cạnh việc học tập tại trung tâm, Duolingo là một công cụ hỗ trợ học tiếng Nhật hiệu quả đang được nhiều bạn học viên đang chuẩn bị xuất cảnh lựa chọn để học ôn sau giờ học chính khoá. Nền tảng này nổi bật với phương pháp biến việc học thành các hoạt động tương tác thú vị, giúp người học duy trì động lực học tập đều đặn. Đặc biệt, với gói Gia đình cho phép 6 người cùng sử dụng, bạn có thể gom nhóm học, vừa để chia sẻ chi phí vừa có động lực cùng học.
Đối với người Lao động xuất khẩu Nhật Bản tại Việt Nam hiện nay, có 2 chứng chỉ tiếng Nhật phổ biến được sử dụng là JFT-Basic và JLPT.
JFT-Basic là kỳ thi đánh giá năng lực sử dụng tiếng Nhật cơ bản trong các tình huống giao tiếp thường ngày ở Nhật. Kỳ thi đánh giá xem người dự thi có “năng lực hội thoại ở mức độ nhất định trong cuộc sống hằng ngày và không gặp trở ngại trong đời sống” hay không.
Điểm chuẩn đánh giá là 200/250 điểm. Khi đạt điểm này, thí sinh được đánh giá có “năng lực tiếng Nhật có thể hội thoại thường ngày ở mức độ nào đó, có năng lực ở mức độ không bị ảnh hưởng đến đời sống” (tương đương cấp độ A2).
Kỳ thi gồm 4 phần:
JLPT là kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Nhật được tổ chức bởi Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản và Hiệp hội Hỗ trợ Giáo dục Quốc tế Nhật Bản. Kỳ thi được công nhận rộng rãi trên toàn thế giới với năm cấp độ từ N5 đến N1. N5 là cấp độ cơ bản nhất, trong khi N1 là cấp độ cao nhất. Mỗi cấp độ đòi hỏi những kỹ năng và kiến thức khác nhau:
| Cấp độ | Kỹ năng đọc | Kỹ năng nghe |
|---|---|---|
| N5 | Đọc hiểu các cụm từ, câu cơ bản bằng hiragana, katakana và kanji cơ bản | Nghe hiểu hội thoại ngắn khi được nói chậm |
| N4 | Đọc và hiểu văn bản về chủ đề quen thuộc | Nghe hiểu hội thoại đời sống khi được nói chậm |
| N3 | Đọc hiểu văn bản về chủ đề thường ngày | Nghe hiểu hội thoại ở tốc độ gần như bình thường |
| N2 | Đọc hiểu báo chí, tạp chí nhiều chủ đề | Nghe hiểu hội thoại và tin tức ở tốc độ tự nhiên |
| N1 | Đọc hiểu văn bản phức tạp, trừu tượng | Nghe hiểu hội thoại, tin tức, bài giảng ở tốc độ tự nhiên |
Trên thực tế, trong thông báo tuyển dụng thực tập sinh kỹ năng của các doanh nghiệp Nhật Bản gửi tới các doanh nghiệp phái cử Việt, thường không đề cập tới trình độ tiếng Nhật tối thiểu để có thể trúng tuyển đơn hàng. Điều này đồng nghĩa với việc, Bạn KHÔNG cần biết tiếng Nhật vẫn đủ điều kiện xuất khẩu lao động Nhật Bản.
Tuy nhiên, sau khi trúng tuyển đơn hàng, bạn cần tham gia khóa đào tạo tiếng Nhật từ 4-6 tháng. Một số đơn hàng gấp thì thời gian học tiếng Nhật kéo dài khoảng 2-3 tháng, để đạt trình độ nghe hiểu và giao tiếp cơ bản trong công việc, đạt N4 hoặc tương đương (JFT-Basic). Để chuyển sang năm thứ 4, 5, tức Thực tập sinh Kỹ năng số 3, bạn cần đạt N3.
Ngoài ra, một vài công ty quy định rõ trong hợp đồng sẽ được hưởng trợ cấp hằng tháng nếu đạt N3, và mức trợ cấp tăng dần theo trình độ tiếng Nhật.
| Tổ chức hành chính độc lập Quỹ giao lưu quốc tế | |
|---|---|
| JF e-Learning tiếng Nhật Minato | https://minato-jf.jp/ |
| Khóa học tiếng Nhật trực tuyến IRODORI | https://www.irodori-online.jpf.go.jp/ |
| Marugoto + (Marugoto Plus) Ngôn ngữ và Văn hóa Nhật Bản | https://marugotoweb.jp/ja/ |
| Hirogaru Thêm nhiều thông tin về Nhật Bản và tiếng Nhật | https://hirogaru-nihongo.jp/ |
| Tỉnh Ibaraki | |
|---|---|
| e-learning tiếng Nhật của tỉnh Ibaraki | https://nihongo-ibaraki.jp/ |
| Đoàn thể công ích – Hiệp hội Giao lưu quốc tế tỉnh Iwate | |
|---|---|
| Trang web học tiếng Nhật Iwate “”Iwate” wo Hanaso” | https://nihongo-ibaraki.jp/ |
| Hội giao lưu quốc tế tỉnh Tokushima | |
|---|---|
| Hãy cùng nhau học tiếng Nhật qua video (tài liệu trên mạng) | https://www.topia.ne.jp/docs/2015080700014/ |
| Hội giao lưu quốc tế tỉnh Kochi | |
|---|---|
| Tosaben Lesson | https://www.youtube.com/channel/UCqU3_ueEXweQ6ei3Ft9UkMw |
| Trường Đại học Tsukuba | |
|---|---|
| SuMo Japan | http://www.intersc.tsukuba.ac.jp/~kyoten/sumo_japan |
| Tiếng Nhật 123 | http://www.intersc.tsukuba.ac.jp/~kyoten/nihongo123 |
| Basic Kanji Plus | http://www.intersc.tsukuba.ac.jp/~kyoten/basickanjiplus |
| Nihongo Avenue | http://www.intersc.tsukuba.ac.jp/~kyoten/n-avenue |
| Đại học Ngoại ngữ Tokyo | |
|---|---|
| Mô-đun ngôn ngữ của trường Đại học ngoại ngữ Tokyo | http://www.coelang.tufs.ac.jp/mt/ |
| <JPLANG> Học tiếng Nhật | https://jplang.tufs.ac.jp/ |
| Trung tâm nghiên cứu ngôn ngữ thế giới, trường Đại học Osaka | |
|---|---|
| Chương trình tự học tiếng Nhật | http://el.minoh.osaka-u.ac.jp/flc/jpn/jpn_data/ |
| NHK WORLD JAPAN | |
|---|---|
| Learn Japanese | https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/learnjapanese/ |
| Pháp nhân tổ chức xã hội công ích Hiệp hội phổ cập tiếng Nhật quốc tế (AJALT) | |
|---|---|
| Chimata no Nihongo – “Real World” Japanese | https://www.ajalt.org/rwj/ |
| Pháp nhân hành chính độc lập Quỹ giao lưu quốc tế | |
| HIRAGANA Memory Hint | https://minato-jf.jp/Home/JapaneseApplication/ |
| KATAKANA Memory Hint | https://minato-jf.jp/Home/JapaneseApplication/ |
| Kanji Memory Hint 1 /Kanji Memory Hint 2 /Kanji Memory Hint 3 | https://minato-jf.jp/Home/JapaneseApplication/ |
| Tổng cục Quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản | |
| Cổng thông tin hỗ trợ cuộc sống người nước ngoài | http://www.moj.go.jp/isa/support/portal/index.html |
| Pháp nhân hành chính độc lập Quỹ giao lưu quốc tế | |
| Cổng thông tin học tiếng Nhật NIHONGO e な | https://nihongo-e-na.com/ |
| Bộ Nội vụ và Truyền thông | |
| Tư vấn hành chính Hướng dẫn đa ngôn ngữ | https://www.soumu.go.jp/main_sosiki/hyouka/soudan_n/tagengo.html |
| Hiệp hội Quốc tế hóa chính quyền địa phương | |
| Danh sách nơi tư vấn cuộc sống đa ngôn ngữ | https://www.clair.or.jp/j/multiculture/association/consultation_list.html |
| Bộ Tư pháp | |
| Trung tâm Thông tin tổng hợp hoặc Nơi tư vấn tập trung dành cho người nước ngoài lưu trú | https://www.moj.go.jp/isa/consultation/center/index.html |
| Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ | |
| Trang web học tiếng Nhật dành cho “Người nước ngoài sinh sống” | https://tsunagarujp.mext.go.jp |
Thường các đơn hàng kỹ sư làm việc trực tiếp với người Nhật và hưởng mức lương tương đương với người bản xứ nên yêu cầu về bằng cấp và năng lực tiếng Nhật để có thể giao tiếp với cấp trên và đồng nghiệp người Nhật về các vấn đề chuyên môn. Phổ biến yêu cầu tối thiểu với Visa kỹ sư: N2 hoặc tương đương, một số công ty có thể yêu cầu N1.

Đối với tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định sẽ chia thành 2 đối tượng, nếu bạn đã từng sang Nhật theo hình thức thực tập sinh kỹ năng trong vòng tối thiểu 3 năm, bạn sẽ không cần thi chứng chỉ tiếng. Còn nếu chưa từng làm việc tại Nhật Bản, để để đủ điều kiện visa kỹ năng đặc định cấp độ 1 (SSW1), bạn buộc phải đạt JFT-Basic hoặc N4. Sau 5 năm làm việc, để tiếp tục gia hạn visa đặc định cấp độ 2, bạn cần có chứng chỉ N2 trở lên.
Ngoài ra, đối với 1 vài ngành nghề đặc thù, bạn còn phải học và thi chứng chỉ tiếng Nhật chuyên ngành đặc định, ví dụ với ngành điều dưỡng, hoặc với ngành phục vụ nhà hàng, khách sạn sẽ yêu cầu khả năng Tiếng Anh để giao tiếp với khách hàng.
Trong quá trình làm việc, nếu năng lực tiếng Nhật của bạn tốt, cuộc sống và công việc tại của bạn sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Bạn sẽ:
Ngoài ra, để có cơ hội kéo dài thời gian lưu trú tại Nhật dưới hình thức Visa cao cấp hơn, bạn cũng cần có chứng nhận chứng chỉ tiếng tối thiểu theo yêu cầu quy định.
Bạn có thể tham khảo danh sách các phòng ban phụ trách đào tạo tiếng Nhật ở từng địa phương và các lớp học tiếng Nhật tại địa phương tại: https://www.bunka.go.jp/seisaku/kokugo_nihongo/kyoiku/nihongokyoiku_tanto/pdf/93036701_01.pdf
Trên JP-MIRAI (Japan Platform for Migrant Workers towards Responsible and Inclusive Society), nền tảng hỗ trợ người lao động định cư tại Nhật Bản do văn phòng Tổ chức Di cư Quốc tế tại Nhật Bản điều hành, đã chia sẻ kinh nghiệm của 2 senpai người Việt đã chinh phục thành công tiếng Nhật để phục vụ công việc và học tập.
Trước khi sang Nhật, một du học sinh đã đạt được chứng chỉ N3 sau 1 năm rưỡi học tiếng Nhật. Với chứng chỉ ấy, khi sang Nhật, du học sinh này đã được xếp vào lớp dành cho sinh viên năm thứ 2 tại trường tiếng Nhật. Điều này giúp anh ấy rút ngắn chương trình học kéo dài 2 năm chỉ trong vòng 1 năm và tiết kiệm được một khoản chi phí du học đáng kể.
Sempai này chia sẻ, ngoài giờ học ở trung tâm, Mỗi ngày, anh dành hơn 3 tiếng để học tập tại nhà, vừa làm bài tập được giao vừa chủ động chuẩn bị trước bài học của những ngày tiếp theo. Ngoài việc tự tạo sổ tay ghi chép từ vựng và ngữ pháp, anh còn học thêm nhiều giáo trình ngoài “Minna no nihongo” và dành 20 phút mỗi ngày để nghe thời sự tiếng Nhật.
Đặc biệt, anh tận dụng mọi cơ hội để thực hành tiếng Nhật trong môi trường thực tế:
Một sempai khác trong quá trình tham gia chương trình trao đổi sinh viên đã tham gia các hoạt động cộng đồng để nâng cao trình độ tiếng Nhật. Chị thường xuyên tham gia các hoạt động tình nguyện do người Nhật tổ chức, tham gia câu lạc bộ học tiếng Nhật chi phí thấp, và dành thời gian xem phim, anime có phụ đề để luyện nghe.
Nhờ kết hợp học tập và thực hành thường xuyên, cả hai đều đạt được mục tiêu học tập nhanh hơn dự kiến và tiết kiệm được đáng kể chi phí học tập.
—
Việc học tiếng Nhật cho lao động xuất khẩu tuy đầy thách thức nhưng không phải là không thể chinh phục. Cùng với việc tham gia chương trình đào tạo 4-6 tháng tại công ty phái cử, kết hợp với sự nỗ lực và phương pháp học phù hợp, cùng việc tận dụng các nguồn tài liệu miễn phí và ứng dụng học trực tuyến, bạn hoàn toàn có thể tự tin chinh phục tiếng Nhật để phát triển vững chắc tại đất nước mặt trời mọc.
Hy vọng rằng, với những thông tin mà Vilaco cung cấp trên đây, bạn đã bắt đầu hình dung được lộ trình học để chuẩn bị chạm tay đến ước mơ Nhật Bản của mình.
Hãy bắt đầu hành trình của mình cùng Vilaco ngay hôm nay!